2014.06 – North Atlantic Odyssey 2014: Een dagje Jan Mayen (Gastschrijver Albert Beintema)

Geplaatst op: 11 juni 2014

Na vijf dagen varen doemt het eiland Jan Mayen op aan de horizon. Dat wil zeggen, alleen de onderste helft. De bovenste helft blijft verscholen in laaghangende bewolking. Dat is hier meestal zo. Geen uitzicht op de Beerenberg, de meer dan 2000 m hoge vulkaan die in 1985 nog uitbundig vuur gespuwd heeft. De met gletsjers en sneeuw bedekte berg laat zich zelden aan voorbijgangers zien. In de vroege ochtend varen we van vanaf het zeegebied ten noordoosten van het eiland, waar we vannacht nog geprobeerd hebben wat walvissen te scoren, langs de zuidwestkust naar de landingsplaats bij de Noorse militaire basis, waar we even op bezoek gaan om wat souvenirs te kopen of een ansicht naar huis te versturen. Op de steile puinhellingen boven de basis, aan de onderrand van het wolkendek, kirren grote groepen kleine alken, en op verticale kliffen kleven overal noordse stormvogels.

De voorafgaande dagen zijn onwaarschijnlijk goed verlopen. De zee is al vijf dagen als een spiegel, in een gebied waar het verschrikkelijk tekeer kan gaan. Ideale omstandigheden om walvissen te spotten. Tussen wilde golven zijn ze heel moeilijk te vinden, maar op en vlakke zee zie je ze al op grote afstand, als ze boven komen om adem te halen. Ik heb nog nooit eerder zo vaak vlak achter elkaar zoveel orka’s gezien en ze zo mooi voor de lens gehad. En ik heb nog nooit eerder zoveel butskoppen goed van dichtbij gezien. En dan gisteravond foeragerende vinvissen, die met hun grote bekken boven water kwamen in een zee die om ons heen krioelde van de kleine vissen. Over de identiteit van deze vinvissen vechten de kenners nog een beetje, maar zeker is dat er ten minste twee noordse vinvissen bij waren, een soort die op deze hoge breedte behoorlijk zeldzaam is. Kortom, op walvissengebied is deze reis uitzonderlijk productief. Vorig jaar zagen we op dezelfde reis tot Jan Mayen helemaal geen enkele walvis.

Jan Mayen ligt zo’n beetje middenin dat deel van de noordelijke Atlantische Oceaan dat tussen Noorwegen, Groenland, IJsland en Spitsbergen in ligt en wordt zelden bezocht. In 1614 hebben de Nederlanders hier een bloeiende walvisvangstindustrie opgezet. Dat is dit jaar precies 400 jaar geleden, en om dat te vieren komt de Hollandse marine hier binnenkort een bezoekje brengen aan de Noorse basis, zo vertelt de commandant ons. De bloei van die walvisindustrie heeft overigens maar kort geduurd, want binnen enkele decennia waren de walvissen hier volledig uitgeroeid en stortte de business in. Hetzelfde geldt voor de vangst van walrussen, die hier massaal werden afgeslacht en van hun fraaie ivoren tanden werden beroofd. Walrussen zijn hier nog niet weer teruggekeerd.

Na het bezoek aan de basis lopen we langs de enige weg die het eiland rijk is, via het vliegveld (een onverharde airstrip) en een lage pas naar de andere kant van het eiland, waar we weer worden opgepikt door de Plancius, die inmiddels is omgevaren. We maken voordat we aan boord gaan nog even een korte zodiac-cruise langs wat adembenemende zeevogelkliffen met drieteenmeeuwen, dikbekzeekoeten en noordse stormvogels, en de vogelaars zien vanaf het dek van de Plancius kans met hun telescopen tussen de eidereenden op het strand een jong mannetje koningseider te identificeren. Als iedereen weer aan boord is lichten we het anker en zetten koers naar het noorden, richting pakijs waar ons wie weet wat allemaal te wachten staat. Voordat we naar het noorden afbuigen cruisen we ten afscheid nog even langs de noordwestkust en dat blijkt een goed idee te zijn. Een wonder geschiedt! De wolkenlaag breekt open, de zon breekt door en de mist rond de berghellingen lost plotseling op. In de volle zon verrijst naast ons de Beerenberg in vol ornaat, van zeeniveau tot de dubbele top, met fel glinsterende sneeuwhellingen en spectaculaire gletsjers die afdalen tot in zee. Wat een bonus!

Mijn mooiste vondst vandaag? Een onbeduidend plantje. De arctis staat vol onbeduidende plantjes, die hier onder de barre poolomstandigheden niet graag groter worden dan een paar centimeter. Een mooi voorbeeld is de poolwilg, twee centimeter hoog, met twee frisgroene blaadjes waartussen een echt bloeiend miniatuurwilgenkatje te bespeuren is. De wilgjes vormen dichte matten die soms enkele vierkante meters kunnen beslaan. Iemand die katjes aan het fotograferen was en daarbij achteloos met een gelaarsde voet vol op het naastgelegen wilgenwoud ging staan, kreeg te horen dat dit wel de ultieme vorm was van een ‘canopy walk’. Mijn plantje van vandaag: de oesterplant (Mertensia maritima), een strandplantje dat ik graag wilde zien en waarnaar ik vorig jaar tevergeefs heb gezocht op Spitsbergen. En hier staan ze langs de strandwal zomaar in het zwarte vulkaanzand. De oesterplant heeft blauwgroene blaadjes, zo ongeveer met de kleur van de blauwe zeedistel. De bloemetjes, drie tot vier millimeter in doorsnee, zijn mooi donkerblauw. Waar komt de naam oesterplant vandaan? Wel, pluk een blaadje af, stop het in je mond en kauw er op. Ogen dicht en je proeft verse oesters. Alleen de champagne ontbreekt.

Vanaf de Plancius, 07º39” Westerlengte, 71º27′ Noorderbreedte

Albert Beintema

 

Zelf mee met de North Atlantic Odyssey in 2015? Kijk hier voor meer informatie.

Of liever een vogelcruise op het zuidelijk halfrond? Kijk dan naar de Atlantic Odyssey.

 Vorige blogentry Volgende blogentry

 



Reacties

  1. Sophie coenen zegt:

    Wow! Alweer veel gezien precies!!! 🙂
    Ik zit eigenlijk wel stiekem te wachten op het blogberichtje dat er een ijsbeer gespot is!!
    Dat maakt de rest natuurlijk niet minder mooi eh 🙂
    Maar lijkt me super om ook eens een ijsbeer in zen natuurlijke habitat te zien!
    En ik heb gevraagd aan men vader om een foto om die te kunnen ophangen 😉 zal ook wel raar gedaan hebben om eens trg aan wal te zijn :!

    Vind het super dat deze blog er is!! Echt leuk om te kunnen volgen! En reis die ik -met toch wat pijn kn men
    Hartt- niet kan meebeleven! Maar dankzij deze blog ben kk er toch wat bij!!

    Groetjes vanuit westende!!

  2. marina zegt:

    he papa,nu kan ik weer gaan slapen,
    heb net gelezen dat jullie geluk hebben,
    het universum is jullie goed gezind,
    het kan niet anders dan een prachtige ervaring zijn
    ben blij voor jullie,kijk er naar uit naar het volgende,
    mis je mama x

  3. maria aelter zegt:

    dag an en greta
    geniet nog verder van de prachtige reis zo te lezen
    hier prachtig weer warmer dan bij jullie
    groetjes
    maria

  4. maria aelter zegt:

    dag
    zo te zien een prachtige reis
    geniet er maar van
    groetjes
    maria

  5. Christel zegt:

    Dag ventje en zoontje,
    Zoals de dochter al geschreven heeft hebben jullie weerveel beleefd zo te lezen! Moet toch een unieke ervaring zijn voor jullie!! En jullie zullen er bij thuiskomst veelover kunnen vertellen. Geniet er nog maar van met volle teugen!! Aan allen nog een super spannende prettige reis toegewenst! Xxxx en dikke knuffels voor mijn 2 avonturiers ly

Zoek uw ideale bestemming!

Voorkeur bestemming

Continent:
Land:
Prijsklasse: